Αειπάρθενον, Στεφανίδης και Orthodox Wiki

 

Θα ήθελα να δευτερολογήσω για ένα θέμα που το θεωρώ πολύ σημαντικό. Μετά την ανάρτηση της σελίδας του παρόντος ιστολογίου για τα σχόλια του Στεφανίδη σχετικά με το αειπάρθενον της Μαρίας, στην Orthodox Wiki συμπληρώθηκε στο ήδη υπάρχον λήμμα της Θεοτόκου η αναφορά του Στεφανίδη, ότι «το αειπάρθενον της Θεοτόκου επεκράτησε την 4ην εκ]ρίδα». Δεν γνωρίζω αν επρόκειτο για σύμπτωση ή όχι, αλλά αυτό που γνωρίζω είναι ότι χρειάζεται έλλειψη προκατάληψης για την παρουσίαση των ιστορικών στοιχείων.

Όπως θα είδατε, δεν θέλησα να κάνω κανένα απολύτως σχόλιο στα λεγομένα του Στεφανίδη, διότι θεωρώ πως τα όσα λέει ο Στεφανίδης μιλούν από μόνα τους, όντας αρκετά σαφή και γραμμένα με αξιοσημείωτη επιστημονική ουδετερότητα. Οι συντάκτες της Orthodox Wiki, με πρόδηλο σκοπό την αποδυνάμωση των λεγομένων του Στεφανίδη, του οποίου το έργο αποτελεί ύλη μελέτης για τους σπουδαστές των ελληνικών θεολογικών σχολών, πρόσθεσαν τα εξής:

«Σύμφωνα με τον Βασίλειο Στεφανίδη, «το αειπάρθενον της Θεοτόκου επεκράτησε την 4ην εκ]ρίδα», οπότε είχαν πλέον εκλείψει όλες οι σχετικές κακοδοξίες».

Ο εν λόγω «εμπλουτισμός» (ή ορθότερα «απεμπλουτισμός») της φράσης του Στεφανίδη αποτελεί σαφή απόπειρα αποπροσανατολισμού, διότι ο Στεφανίδης δεν μιλά για την «έκλειψη» κάποιων απόψεων, δηλαδή την οριστική εξάλειψή τους μεταξύ των Πατέρων της Εκκλησίας, αλλά για την «επικράτηση», δηλαδή ποια άποψη είχε την πλειονότητα με το μέρος της, φυσικά με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία. Επομένως, το ότι μόλις τον 4ο αιώνα επικράτησε το αειπάρθενον σημαίνει αυτόματα ότι προ του 4ου αιώνα δεν επικρατούσε, δηλαδή δεν εξέφραζε την πλειονότητα. Αυτό υποδηλώνεται από τις υπάρχουσες ιστορικές αναφορές, καθότι ο πρώτος ιστορικά υποστηρικτής του αειπαρθένου ήταν ο Ωριγένης, ένας χριστιανός φιλόσοφος που είχε δεχτεί ισχυρή επίδραση από το νεοπλατωνικό ιδεώδες του ασκητισμού και ως γνωστόν έφτασε στο σημείο να αυτοευνουχιστεί, ενώ αντιθέτως οι μαρτυρίες κατά του αειπαρθένου είναι παλαιότερες και φτάνουν ουσιαστικά μέχρι τα ίδια τα Ευαγγέλια.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόπειρα των συντακτών της Orthodox Wiki να επεκταθεί η παράδοση του αειραρθένου πριν από τον Ωριγένη:

«Η σειρά των Πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων η οποία παρουσιάζει ως κοινή συνισταμένη τη διδασκαλία για το αειπάρθενο της Μαρίας είναι μακρά: καταρχάς, οι λεγόμενοι Αποστολικοί Πατέρες «δεν εκφράζονται διά την διατήρησιν της παρθενίας της Θεοτόκου μετά τόκον, αλλ’ ούτε και διά το αντίθετον γίνεται η παραμικρά νύξις»».

Εδώ παρατηρούμε το παράδοξο να χρησιμοποιείται η σιωπή περί του δόγματος του αειπαρθένου ως ιστορικό τεκμήριο για την ύπαρξή του. Λογικά θα αναμέναμε το αντίθετο, επειδή αυτή καθαυτή η σιωπή αποτελεί θετική ένδειξη περί του αντιθέτου, μια ένδειξη η οποία γίνεται απόδειξη όταν συνυπολογίζεται η μαρτυρία της Καινής Διαθήκης, η οποία όχι απλώς δεν μιλάει για το αειπάρθενον αλλά αναφέρεται στην ύπαρξη αδελφών του Ιησού και υποδηλώνει την ύπαρξη φυσιολογικών σεξουαλικών σχέσεων μεταξύ των νομίμως παντρεμένων Ιωσήφ και Μαρίας μετά τη γέννηση του Ιησού, ενώ επιπροσθέτως δεν μπορούμε να ξεχνούμε ότι υφίστανται συγκεκριμένοι ιστορικοί λόγοι στροφής προς το ιδεώδες του ασκητισμού (και κατ’ επέκταση του μοναχισμού και της υποχρεωτικής αγαμίας) που δικαιολογούν τη μετέπειτα αλλαγή της επικρατούσας άποψης περί της παρθενίας της Μαρίας μεταξύ των χριστιανών θεολόγων στους κατοπινούς αιώνες¹.

Κλείνοντας επιθυμώ να επισημάνω ότι τα παραπάνω δεν τα γράφω από επίθυμία να θίξω τους πολυγραφότατους συντάκτες της Orthodox Wiki, αλλά επειδή θέλω να επιστήσω την προσοχή στη μεθοδολογία παρουσίασης και ερμηνείας των διαθέσιμων για κάθε θέμα στοιχείων καθώς και στην ανάγκη υπερνίκησης της προκατάληψης και του δογματισμού. Πιστεύω ότι πολλοί από εμάς το έχουν ανάγκη αυτό, και φυσικά περιλαμβάνω και τον εαυτό μου σε αυτό.

 

Με χριστιανική υπευθυνότητα,

Φιλίστωρ

 

Υποσημειώσεις

1. Σε μελλοντική ανάρτηση τα στοιχεία θα αναλυθούν πληρέστερα και θα παρουσιαστεί ανάλογη βιβλιογραφία.

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s