Απόψεις των Πατέρων του 2ου αιώνα περί ψυχής και θανάτου

Όπως τονίστηκε στα Κεφάλαια 4.1 και 4.2 της σειράς για την ψυχή και τον άνθρωπο, οι αντιλήψεις των Πατέρων της Εκκλησίας υπέστησαν ζυμώσεις επί αιώνες μέχρι να κατασταλάξουν. Η επισκόπηση του 2ου αιώνα αποδεικνύει την ποικιλομορφία των απόψεων που είχαν οι Πατέρες εκείνης της περιόδου. Αν αυτή την ποικιλομορφία την αξιολογήσουμε κατά χρονολογία, κατά τόπο και κατά το μορφωτικό υπόβαθρο των Πατέρων και την επιχειρηματολογία τους, τότε μπορούμε να έχουμε ένα περίγραμμα των τάσεων που οδήγησαν τις εξελίξεις, το οποίο, αναμφίβολα, εξαίρει τον σημαίνοντα ρόλο που έπαιξε η αλεξανδρινή σχολή (Κλήμης Αλεξανδρεύς, Ωριγένης), από τα τέλη του 2ου αιώνα και μετά, στην υιοθέτηση των πλατωνικών στοιχείων για τη φύση της ψυχής και για τη μετά θάνατον ζωή.

Η διάταξη του ανωτέρω πίνακα έχει στην πρώτη αράδα ορισμένες βασικές απόψεις σχετικά με την ψυχή και τον θάνατο οι οποίες τελικά (6ος αι.) έγιναν αποδεκτές ως Ορθόδοξες. Αυτές οι θέσεις συγκρίνονται με τις θέσεις ορισμένων γνωστών Πατέρων του 2ου αιώνα και των αρχών του 3ου. Η κατακόρυφη σειρά των Πατέρων είναι σχετικώς χρονολογική· αρχίζει από το 100 και φτάνει μέχρι περίπου το 230. Οι Πατέρες που περιέχονται στον πίνακα επιλέχθηκαν επειδή κάνουν αρκετές νύξεις για τις υπό εξέταση πτυχές των ζητημάτων της ψυχής και του θανάτου, ώστε να μπορούμε να είμαστε σε λογικό βαθμό σίγουροι για τις θέσεις τους σε όλα αυτά τα ζητήματα. Αντιθέτως, στον πίνακα δεν περιέχονται Πατέρες των οποίων οι νύξεις είναι τόσο περιορισμένες, ώστε τα συμπεράσματά μας να είναι αμφίβολα σε μεγάλο βαθμό. Οι πληροφορίες του πίνακα τεκμηριώνονται εν μέρει από τις βιβλιογραφικές αναφορές των Κεφαλαίων 4.1 και 4.2, αλλά στο προσεχές μέλλον θα δημοσιευτεί πλήρες άρθρο για αυτό το τόσο σημαντικό και ενδιαφέρον ζήτημα που θα αναλύει τις λεπτομέρειες και θα εξετάσει ορισμένα σημεία για τα οποία οι μελετητές έχουν διιστάμενες απόψεις.

One thought on “Απόψεις των Πατέρων του 2ου αιώνα περί ψυχής και θανάτου

  1. Θα ήθελα να επαναλάβω ότι υβριστικά και εν γένει επιθετικά σχόλια δεν επιτρέπω να αναρτώνται στο ιστολόγιό μου. Απεναντίας, καλοδεχούμενες είναι οι αντιρρήσεις που είναι ευπρεπώς διατυπωμένες και αφορούν συγκεκριμένα τις πληροφορίες των άρθρων που δημοσιεύω. Εννοείται ότι, αν κάποιος έχει γνώση του θέματος και δεν είναι η αντίρρησή του απλώς γέννημα προκατάληψης και θρησκευτικού ζήλου, είναι σε θέση να παραπέμψει σε σοβαρή επιστημονική βιβλιογραφία και στις πρωτογενείς πηγές. Γνωρίζω, όπως έγραψα και στο άρθρο μου, ότι για ορισμένα σημεία που αναφέρω στον πίνακα υπάρχουν διιστάμενες απόψεις από τους μελετητές, ιδίως για σημεία στα οποία οι ίδιοι οι Πατέρες εμφανίζουν ασάφειες ή και αντιφάσεις, και επαναλαμβάνω ότι αυτά τα σημεία θα αναλυθούν σε μελλοντικό άρθρο.

    Για όσους είναι ανυπόμονοι, δύο δωρεάν διαθέσιμες διαδικτυακές πηγές που προσεγγίζουν το θέμα με εκ διαμέτρου αντίθετες ερμηνείες των πηγών είναι το άρθρο του Μανόλη Καλομοίρη «Τι πίστευε η Εκκλησία για τη μετά θάνατον ζωή;»

    http://www.diakrisis.gr/articles.php?lng=gr&pg=123

    και το κλασικό και πολύ πιο αναλυτικό «The Conditionalist Faith of our Fathers»

    http://www.adventistarchives.org/documents.asp?CatID=172

    Βέβαια, εννοείται ότι αμφότερα τα κείμενα προσεγγίζουν το θέμα πολύ πιο στενά από ό,τι το κάνω εγώ στον παραπάνω πίνακα. Θεωρώ γενικά ότι είναι αδύνατον να γίνει ουσιαστική ανάλυση της διαμόρφωσης του δόγματος αν κανείς δεν συνυπολογίσει ολιστικά τις οντολογικές, ανθρωπολογικές, εσχατολογικές και σωτηριολογικές πτυχές του θέματος, σε συνάρτηση πάντα με χρόνο και τόπο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s